Etykieta ogranicznika przepięć zawiera kilka wartości, których nie można oceniać osobno. Uc określa napięcie trwałej pracy, Up poziom ochrony napięciowej, In i Imax zdolność odprowadzania prądów udarowych typu 2, a Iimp odnosi się do próby prądem piorunowym typu 1.
Najwyższy prąd na etykiecie nie oznacza automatycznie najlepszego aparatu. SPD musi pasować do napięcia sieci, układu połączeń, spodziewanego udaru i wytrzymałości chronionych urządzeń.
Uc - maksymalne napięcie trwałej pracy
Uc to najwyższe napięcie, które może być stale przyłożone do SPD bez nieprawidłowego zadziałania lub przyspieszonego zużycia. Wartość dobiera się do napięcia między przewodami w konkretnym układzie sieci.
Zbyt niskie Uc może powodować przegrzewanie i uszkodzenie podczas normalnych odchyleń napięcia. Zbyt wysokie może pogorszyć poziom ochrony, ponieważ SPD zacznie skutecznie ograniczać przy wyższym napięciu.
Up - poziom ochrony napięciowej
Up to napięcie występujące na SPD podczas określonej próby udarowej. Powinno być niższe od wytrzymałości udarowej chronionych urządzeń, z uwzględnieniem dodatkowych spadków napięcia na przewodach.
Jeżeli połączenia są długie, rzeczywiste napięcie przy odbiorniku może być wyższe niż wartość Up z etykiety. Dlatego ważny jest krótki i zwarty montaż.
In - znamionowy prąd wyładowczy
In dotyczy typu 2 i opisuje prąd o określonym kształcie impulsu, który SPD może odprowadzać wielokrotnie w warunkach badania. Służy do porównania trwałości aparatu przy typowych przepięciach przejściowych.
Imax - maksymalny prąd wyładowczy
Imax to większa wartość prądu dla typu 2, którą SPD może odprowadzić w określonej próbie. Nie należy oczekiwać takiej samej trwałości jak przy In. Po silnym zdarzeniu trzeba skontrolować wskaźnik stanu i, jeśli przewiduje to system, sygnał zdalny.
Iimp - prąd udarowy typu 1
Iimp określa zdolność SPD typu 1 do odprowadzania prądu o kształcie reprezentującym część prądu piorunowego. Przy porównaniu trzeba sprawdzić wartość na biegun, całkowity układ oraz parametry ładunku i energii właściwe dla próby.
TOV - przepięcie długotrwałe
TOV oznacza zdolność zachowania się przy czasowym przepięciu o częstotliwości sieciowej. Takie zjawisko może wynikać z awarii sieci, przerwy neutralnego lub zwarcia doziemnego. SPD powinien wytrzymać określone TOV albo bezpiecznie się odłączyć.
Nie oznacza to, że SPD jest przekaźnikiem napięciowym przeznaczonym do ochrony odbiorników przed każdym długotrwałym wzrostem napięcia.
Liczba biegunów i układ połączeń
SPD może mieć układ 1+1, 3+1, 4+0 lub inne wykonanie. Parametry na moduł i na cały układ mogą się różnić. Trzeba sprawdzić schemat producenta, szczególnie dla połączenia N-PE.
Dobezpieczenie
Producent określa maksymalny prąd zabezpieczenia poprzedzającego oraz wymagane dobezpieczenie, jeśli zabezpieczenie główne jest większe. Bezpiecznik lub wyłącznik ma odłączyć uszkodzony SPD i zapewnić bezpieczeństwo zwarciowe.
Dobezpieczenie nie może być dobierane wyłącznie według prądu roboczego, ponieważ SPD w normalnych warunkach prawie nie przewodzi prądu obciążenia.
Prąd następczy
W iskiernikowym SPD po zadziałaniu może popłynąć prąd następczy z sieci. Aparat musi go samodzielnie zgasić lub współpracować z zabezpieczeniem. Parametr ma znaczenie zwłaszcza przy typie 1 i wysokiej mocy zwarciowej źródła.
Wskaźnik stanu i styk zdalny
Wskaźnik informuje o dostępności funkcji ochronnej. Styk zdalny pozwala przekazać stan do automatyki. Nie jest to pomiar jakości uziemienia ani gwarancja, że wszystkie połączenia są prawidłowe.
Przykład odczytu
Ogranicznik ma oznaczenia: T2, Uc 275 V, Up 1,5 kV, In 20 kA, Imax 40 kA. Oznacza to aparat typu 2 o napięciu trwałej pracy 275 V, deklarowanym poziomie ochrony 1,5 kV i podanych zdolnościach prądowych w warunkach badań. Nadal trzeba sprawdzić układ sieci, dobezpieczenie, liczbę modułów i koordynację.
Najczęstsze błędy
- wybór tylko według Imax,
- ignorowanie Uc i TOV,
- porównywanie Iimp z Imax jak identycznych prób,
- brak uwzględnienia Up przewodów,
- niewłaściwe dobezpieczenie,
- odczytywanie wartości całego układu jako wartości każdego modułu.
Bezpieczeństwo
Etykieta nie zastępuje projektu. Nieprawidłowe Uc, układ połączeń lub dobezpieczenie może doprowadzić do uszkodzenia SPD i pożaru.
Najczęstsze pytania
Czy niższe Up jest zawsze lepsze?
Zwykle daje niższy poziom napięcia resztkowego, ale aparat musi jednocześnie mieć właściwe Uc, trwałość i zdolność odprowadzania energii.
Czy większe Imax przedłuża życie SPD?
Może wskazywać większą zdolność jednorazową, lecz trwałość zależy również od In, liczby udarów, energii i konstrukcji.
Co oznacza czerwony wskaźnik?
Najczęściej utratę funkcji ochronnej i konieczność wymiany wkładki, ale należy sprawdzić instrukcję konkretnego modelu.