D16 oznacza wyłącznik nadprądowy o charakterystyce D i prądzie znamionowym 16 A. Litera D opisuje zakres natychmiastowego działania członu elektromagnetycznego, a liczba 16 wskazuje prąd znamionowy aparatu. D16 nie jest „mocniejszą wersją” B16 lub C16 i nie można stosować go jako prostego sposobu na uniknięcie niepożądanych wyłączeń.
Najważniejsze informacje
- D oznacza wysoki próg szybkiego zadziałania.
- 16 oznacza prąd znamionowy 16 A.
- Typowy zakres członu elektromagnetycznego dla charakterystyki D to około 10-20 × In.
- D16 wymaga odpowiednio dużego prądu zwarciowego do szybkiego wyłączenia.
- Aparat stosuje się przy odbiornikach o dużym prądzie rozruchowym, jeżeli potwierdzają to obliczenia.
- Zamiana B16 lub C16 na D16 bez pomiarów może pogorszyć ochronę.
Co oznacza litera D?
Charakterystyka D określa reakcję wyłącznika na duży, krótkotrwały prąd. Dla D16 człon elektromagnetyczny działa w przybliżeniu w zakresie 160-320 A. Dokładny przebieg należy odczytać z charakterystyki konkretnego aparatu.
Wyższy próg pozwala przetrwać krótkie prądy rozruchowe, ale równocześnie wymaga niższej impedancji pętli zwarcia i większego dostępnego prądu zakłóceniowego niż przy charakterystyce B albo C.
Co oznacza liczba 16?
Liczba 16 oznacza prąd znamionowy In równy 16 A. Nie jest to:
- maksymalny prąd zwarciowy,
- moc odbiornika w kilowatach,
- prąd, przy którym aparat zawsze działa natychmiast,
- informacja o przekroju przewodu,
- potwierdzenie, że zabezpieczenie pasuje do silnika.
Przeciążeniowy człon termiczny działa zależnie od wartości prądu i czasu. Niewielkie przekroczenie In może utrzymywać się przez określony czas, zanim aparat wyłączy.
Gdzie spotyka się charakterystykę D?
Może występować w obwodach z dużymi prądami załączeniowymi, takich jak:
- transformatory,
- duże silniki,
- urządzenia spawalnicze,
- wybrane zasilacze i układy energoelektroniczne,
- odbiorniki o wysokim prądzie magnesowania.
Nie oznacza to, że D16 jest domyślnym zabezpieczeniem każdego takiego urządzenia. Często właściwszy będzie wyłącznik silnikowy, wkładka aM, zabezpieczenie producenta albo inny aparat skoordynowany z obciążeniem.
D16 a B16 i C16
| Parametr | B16 | C16 | D16 |
|---|---|---|---|
| Prąd znamionowy | 16 A | 16 A | 16 A |
| Orientacyjny próg elektromagnetyczny | 3-5 × In | 5-10 × In | 10-20 × In |
| Tolerancja prądu rozruchowego | niższa | średnia | wysoka |
| Wymagany prąd zwarciowy dla szybkiego wyłączenia | najniższy | wyższy | najwyższy |
Wszystkie trzy aparaty mają ten sam prąd znamionowy. Różnica dotyczy charakterystyki szybkiego działania.
Dlaczego D16 nie rozwiązuje problemu „wybijania”?
Częste zadziałanie może wynikać z przeciążenia, zwarcia, uszkodzenia izolacji, zbyt dużego prądu rozruchowego, luźnego zacisku lub błędnego doboru urządzenia. Zastosowanie wyższego progu elektromagnetycznego może ukryć objaw i wydłużyć czas wyłączenia przy uszkodzeniu.
Najpierw należy ustalić przyczynę oraz sprawdzić:
- prąd rozruchowy,
- charakter odbiornika,
- przekrój i sposób ułożenia przewodów,
- impedancję pętli zwarcia,
- spodziewany prąd zwarciowy,
- zdolność zwarciową aparatu,
- wymagany czas samoczynnego wyłączenia.
Bezpieczeństwo
Zmianę charakterystyki zabezpieczenia trzeba poprzedzić obliczeniami i pomiarami. Nie wolno zastępować B16 lub C16 aparatem D16 wyłącznie dlatego, że wcześniejsze zabezpieczenie wyłączało obwód.
Najczęstsze pytania
Czy D16 nadaje się do domu?
Może wystąpić w szczególnym obwodzie, ale nie jest typowym wyborem dla zwykłych gniazd i oświetlenia. Dobór musi wynikać z projektu i pomiarów.
Czy D16 pozwala pobierać więcej prądu niż C16?
Nie. Oba aparaty mają In 16 A. D16 inaczej reaguje na krótki, duży prąd.
Czy D16 chroni silnik?
Chroni obwód przed określonymi skutkami nadprądu, ale nie zastępuje pełnego zabezpieczenia silnika przed przeciążeniem, zanikiem fazy i innymi stanami.