Typ wyłącznika różnicowoprądowego określa, na jakie kształty prądu różnicowego urządzenie ma prawidłowo reagować. Oznaczenia AC, A, F i B nie opisują czułości wyrażonej w miliamperach ani prądu znamionowego torów. Informują o zdolności wykrywania różnych przebiegów, które mogą powstać w odbiornikach z prostownikami, falownikami, elektroniką sterującą i napędami.
Dobór powinien wynikać z dokumentacji urządzeń oraz analizy możliwego prądu uszkodzeniowego. Nie wolno zakładać, że każdy RCD 30 mA zapewnia taką samą ochronę niezależnie od typu.
RCD typu AC
Typ AC reaguje na sinusoidalny przemienny prąd różnicowy. Jego symbol przedstawia falę sinusoidalną. Jest to najprostszy typ, który nie jest przeznaczony do wykrywania wszystkich przebiegów generowanych przez współczesną elektronikę.
Odbiorniki z prostownikami, zasilaczami impulsowymi i regulacją elektroniczną mogą wytwarzać pulsujący prąd stały lub przebiegi o innych częstotliwościach. W takim obwodzie typ AC może być niewłaściwy.
RCD typu A
Typ A reaguje na sinusoidalny prąd przemienny oraz pulsujący prąd stały. Jest często wymagany przez producentów urządzeń jednofazowych zawierających elektronikę, takich jak pralki, płyty, zasilacze, pompy z regulacją i sprzęt AGD.
Typ A nie jest jednak uniwersalnym zabezpieczeniem dla każdego falownika trójfazowego ani dla gładkiego prądu stałego. Obecność odpowiedniej elektroniki może wymagać typu F, B albo rozwiązania określonego przez producenta.
RCD typu F
Typ F został opracowany między innymi dla jednofazowych odbiorników z przetwornicami częstotliwości. Reaguje na przebiegi właściwe dla typu A oraz na złożone prądy różnicowe o określonych częstotliwościach. Ma również zwiększoną odporność na krótkie zakłócenia i może ograniczać niepożądane zadziałania.
Przykładowe zastosowania mogą obejmować niektóre pompy ciepła, klimatyzatory, pralki i napędy jednofazowe. Decydująca jest instrukcja konkretnego urządzenia.
RCD typu B
Typ B wykrywa przebiegi właściwe dla wcześniejszych typów oraz gładki prąd stały i określone składowe o wyższej częstotliwości. Jest stosowany w instalacjach, w których elektronika mocy może wygenerować prąd różnicowy stały, na przykład przy niektórych falownikach trójfazowych, ładowarkach pojazdów, instalacjach PV i maszynach.
Typ B nie powinien być automatycznie instalowany wszędzie. Jest droższy, ma określony zakres pracy i musi być skoordynowany z innymi RCD. Niektóre urządzenia mają wbudowane monitorowanie prądu stałego, co może wpływać na wymagany typ zabezpieczenia po stronie instalacji.
Porównanie
| Typ | Sinusoidalny AC | Pulsujący DC | Złożone częstotliwości | Gładki DC |
|---|---|---|---|---|
| AC | tak | nie | nie | nie |
| A | tak | tak | ograniczony zakres | nie |
| F | tak | tak | tak, w określonym zakresie | nie |
| B | tak | tak | tak, w określonym zakresie | tak |
Tabela jest uproszczeniem. Dokładne przebiegi, częstotliwości i warunki badań wynikają z normy oraz danych producenta.
Na czym polega „oślepienie” RCD?
Gładka składowa stała może nasycić przekładnik urządzenia nieprzystosowanego do jej wykrywania. RCD może wtedy nie reagować prawidłowo na kolejne prądy uszkodzeniowe. Dlatego właściwy typ jest elementem bezpieczeństwa, a nie tylko sposobem ograniczenia przypadkowych wyłączeń.
Typ a prąd 30 mA
Oznaczenie typu i prąd różnicowy IΔn opisują różne właściwości. Można spotkać RCD 30 mA typu A, F lub B. Sama wartość 30 mA nie wskazuje, jakie kształty prądu aparat wykrywa.
Jak dobrać typ RCD?
Należy sprawdzić:
- instrukcję odbiornika lub falownika,
- rodzaj przekształtnika i możliwy prąd uszkodzeniowy,
- obecność wbudowanego monitorowania DC,
- układ sieci i wymagania ochrony,
- koordynację z RCD wyższego poziomu,
- odporność na przepięcia i prądy rozruchowe,
- wymagania projektu branżowego.
Najczęstsze błędy
- wybór typu AC do każdego obwodu,
- uznawanie typu B za wyłącznik o charakterystyce nadprądowej B,
- mylenie RCD typu B z MCB B16,
- stosowanie typu A mimo wymogu producenta dotyczącego F lub B,
- brak koordynacji kilku RCD,
- dobór wyłącznie na podstawie ceny.
Bezpieczeństwo
Zastosowanie nieprawidłowego typu może sprawić, że RCD nie zadziała przy określonym prądzie uszkodzeniowym. Dobór i badania powinien wykonać elektryk znający parametry odbiornika.
Najczęstsze pytania
Czy typ A jest zawsze lepszy od AC?
Ma szerszy zakres wykrywanych przebiegów, ale dobór powinien odpowiadać konkretnemu obwodowi. Nie rozwiązuje wszystkich przypadków wymagających F lub B.
Czy RCD typu B ma związek z wyłącznikiem B16?
Nie. Litera B w obu oznaczeniach dotyczy zupełnie innych klasyfikacji.
Jaki RCD do falownika?
Trzeba zastosować typ wskazany przez producenta falownika i projektanta. W zależności od konstrukcji może być wymagany typ A, F, B albo specjalne urządzenie monitorujące.