Zewnętrzna instalacja odgromowa LPS przejmuje bezpośrednie wyładowanie i odprowadza jego prąd do ziemi. Ograniczniki przepięć SPD ograniczają napięcia pojawiające się w instalacjach elektrycznych i sygnałowych. Systemy pełnią inne funkcje i powinny być koordynowane. Piorunochron nie zastępuje SPD, a SPD nie chroni dachu przed bezpośrednim uderzeniem.
Z czego składa się ochrona odgromowa?
Zewnętrzny LPS obejmuje zwykle:
- zwody,
- przewody odprowadzające,
- uziemienie,
- połączenia i elementy mocujące,
- zachowanie odstępu izolacyjnego.
Ochrona wewnętrzna obejmuje połączenia wyrównawcze, separację i ograniczanie przepięć w instalacjach wchodzących do budynku.
Jak powstają przepięcia podczas burzy?
Napięcia mogą pojawić się w wyniku:
- bezpośredniego uderzenia w budynek,
- uderzenia w linię zasilającą,
- uderzenia w pobliżu,
- indukcji w pętlach przewodów,
- różnic potencjałów pomiędzy uziemieniami,
- rozpływu części prądu piorunowego przez instalacje.
Nawet budynek bez zewnętrznego LPS może być narażony na przepięcia indukowane lub doprowadzone linią.
Kiedy stosuje się SPD typu 1?
SPD typu 1 jest przeznaczony do odprowadzania częściowego prądu piorunowego i jest badany odpowiednim impulsem. Stosuje się go między innymi tam, gdzie analiza ochrony wskazuje możliwość wprowadzenia prądu piorunowego do instalacji, szczególnie w budynkach z zewnętrznym LPS lub zasilaniem napowietrznym.
Często używa się aparatów kombinowanych T1+T2. Oznaczenie typu nie wystarcza - trzeba sprawdzić Iimp, Up, Uc, układ połączeń i koordynację.
Czy przy instalacji odgromowej zawsze potrzebny jest SPD?
Zakres ochrony wynika z projektu, analizy ryzyka, sposobu zasilania i obowiązujących wymagań technicznych. W praktyce zewnętrzny LPS bez skoordynowanej ochrony wewnętrznej nie zabezpiecza urządzeń przed napięciami pojawiającymi się w przewodach.
Połączenia wyrównawcze
Przy wyładowaniu potencjał uziemienia budynku może gwałtownie wzrosnąć. Połączenia wyrównawcze ograniczają niebezpieczne różnice potencjałów pomiędzy instalacjami. SPD jest jednym ze sposobów wykonania połączenia wyrównawczego dla przewodów czynnych, których nie można połączyć bezpośrednio z PE.
Ochroną trzeba objąć nie tylko zasilanie, ale również:
- sieć LAN,
- przewody antenowe,
- linie telefoniczne,
- systemy alarmowe,
- sterowanie bram,
- instalację fotowoltaiczną,
- przewody wychodzące do innych budynków.
Odstęp izolacyjny i ryzyko przeskoku
Jeżeli metalowa instalacja lub przewód znajduje się zbyt blisko elementu LPS, może dojść do przeskoku iskrowego. Problem nie jest rozwiązywany przez sam montaż SPD w rozdzielnicy. Potrzebna jest prawidłowa geometria, separacja albo odpowiednie połączenie wyrównawcze.
Długość przewodów SPD
Przy udarze szybka zmiana prądu powoduje spadek napięcia na indukcyjności przewodów. Długie, zapętlone połączenia zwiększają napięcie docierające do odbiorników. Dlatego przewody SPD powinny być możliwie krótkie i prowadzone zgodnie z dokumentacją.
Koordynacja stopni ochrony
Typowy system może obejmować:
- T1 lub T1+T2 w rozdzielnicy głównej,
- T2 w rozdzielnicach podrzędnych,
- T3 blisko wrażliwego urządzenia,
- odrębne SPD dla linii sygnałowych.
Odległości, przewody i elementy odsprzęgające wpływają na współpracę stopni. Nie wystarczy zamontować kilku przypadkowych aparatów.
Najczęstsze błędy
„Mam piorunochron, więc nie potrzebuję SPD”
LPS chroni konstrukcję przed skutkami bezpośredniego wyładowania, ale nie ogranicza samodzielnie napięć w każdym przewodzie.
„SPD chroni przed bezpośrednim uderzeniem w dach”
Nie. Do przejęcia i odprowadzenia wyładowania służy zewnętrzny LPS.
Ochrona tylko przewodów zasilających
Przepięcie może wejść do urządzenia przewodem danych i wyjść przez PE lub zasilanie.
Osobne, nieskoordynowane uziemienia
Duże różnice potencjałów mogą zwiększać ryzyko przeskoku i uszkodzeń.
Bezpieczeństwo
Projekt ochrony odgromowej i przepięciowej wymaga analizy całego budynku. Nie wolno samodzielnie łączyć elementów LPS, przewodów czynnych i uziemienia bez projektu oraz oceny odstępów.
Najczęstsze pytania
Czy listwa przeciwprzepięciowa wystarczy przy LPS?
Nie jako jedyny stopień. Listwa jest zwykle ochroną końcową i wymaga wcześniejszych stopni oraz prawidłowego PE.
Czy SPD działa bez uziemienia?
Skuteczność ochrony zależy od właściwego połączenia z systemem ochronnym. Brak poprawnego toru odprowadzenia ogranicza działanie i może być niebezpieczny.
Czy PV na dachu zmienia projekt ochrony?
Tak. Trzeba uwzględnić trasy DC, odstępy od LPS, połączenia wyrównawcze i SPD po stronie DC oraz AC.